-Over onvoorwaardelijk ouderschap en dooie dienders-

“Wahaat! Geef jij je kinderen geen complimenten?”. Het is zo'n beetje de meest gehoorde reactie als ik vertel dat wij aan onvoorwaardelijk ouderschap doen. Het is maar net wat je een compliment noemt. Ik hoor ouders, opvoeders en agogen om de haverklap “goed zo!” door de toko roepen, maar echt heel warm word ik daar niet van. Wij proberen dat een beetje anders te doen.

Als ik een werkje van mijn kind bekijk dan benoem ik wat ik zie (“Die lucht is donkerblauw en daaronder is het paars”). Ik merk op dat hij zit te zuchten en te steunen onder het tekenen. Ik praat over wat hij moeilijk vindt, en wat hij leuk vond om te tekenen. Als ik mocht kiezen welk commentaar ik op mijn werk zou willen hebben - een 'goed zo!' vanachter een krant vandaan geroepen of oprechte aandacht - dan wist ik het wel.

Ja hé, ik zei niet dat onvoorwaardelijk bezig zijn de makkelijke weg was. Je bent vaak wel even bezig. Je zal eerst moeten vechten met je eigen voorwaardelijke juk. Die heb je jarenlang meegesleept uit je jeugd en dat gaat niet vanzelf. Soms floep ik er nog wel eens 'goed zo!' uit en zie: kind kijkt mij nu om de haverklap aan om te zien of het wel goed gaat. Daarvoor was hij gewoon lekker bezig en vertrouwde hij op zijn eigen oordeel.

Zelf kunnen nadenken en beslissen tussen goed of fout is belangrijk. Je kunt het zo zien: wij hebben allemaal een soort politieagent in ons hoofd. Die agent ligt lekker te slapen als je geboren wordt. Als ouder kun je twee dingen doen: je port Oom Agent in het hoofd van je kind wakker en zet hem aan het werk, of je laat hem lekker ronken. Bepaal je vaak voor je kind wat het moet doen en wat goed of fout is, dan zet je als ouder zelf die politiepet op. De agent hoeft dan niets te doen: papa of mama regelt het verkeer wel. Daar krijg je een luie diender van, en sterk afhankelijke kinderen.

Loop je dan de kamer uit, dan wordt het voor je kind een stuk lastiger. Hij heeft tenslotte niet veel geoefend met zijn agentje. Straffen en belonen werkt, maar het is van korte duur; je zult het de rest van je oudercarrière moeten blijven herhalen. En grijp maar eens een 13-jarige bij zijn lurven om hem op de gang te zetten: straffe ouder die dat nog lukt. Het is handig, die time-out als je kind formaat dwerg is, maar later heb je daar weinig profijt van. Het doet ook niets voor de relatie tussen jou en je kind, en daar kun je later dan weer last van krijgen.

Kinderen zijn gevoelig voor hun omgeving en hoe afhankelijker ze van jou worden, hoe meer ze later naar andere mensen zullen kijken om te bepalen wat ze moeten doen. Dan hoop je maar dat ze een beetje leuke vrienden treffen. Of dat er geen enge mensen op hun pad komen. Als je puber straks niet meer naar jou kijkt als voorbeeld, moet hij het zelf gaan doen. Heb jij al die tijd die politieagent laten slapen, dan kan een kind het later wel eens moeilijk krijgen met zelf beslissingen nemen. Nee, wij zetten dan liever Oom Agent hard aan het werk. Hup luiwammes, opstaan!

Wij ouders willen bijna allemaal hetzelfde voor onze kinderen: dat ze gelukkig zijn, in staat zijn de juiste keuzes te maken en een beetje leuke relaties kunnen aangaan. Juist daarom gebruik ik geen stickers of beloningen, geen strafmatjes en al helemaal geen tv-nanny. Korte termijn gedragsveranderingen zouden soms erg fijn zijn – zeker als mijn kroost krijsend ergens op de grond ligt - maar op de langere termijn bepaal ik steeds minder vaak wat er in het leven van mijn kind gebeurt. Dan investeer ik liever in de relatie tussen mij en mijn kinderen zodat we het een beetje gezellig hebben. Daarnaast leer ik hen zo veel mogelijk zelf na te denken en keuzes te maken. Uiteindelijk moet Oom Agent het helemaal zelf doen. Daarom kan hij maar beter wakker en alert zijn.

Gabriëlle Jurriaans © 2011