Verhalen kun je al aan je kind vertellen vanaf de babytijd. Naast dat het erg leuk is, is het ook belangrijk voor de taalontwikkeling van kinderen. Verder is voorlezen ook goed voor de sociale en emotionele ontwikkeling. Voor veel kinderen is voorlezen een rustpuntje in de dag en het is heerlijk om zo de dag met elkaar te beginnen of af te sluiten. Natuurlijk kun je ook zelf verhalen bedenken of navertellen uit een boek dat je goed kent. Op die manier worden kinderen niet afgeleid door het boek zelf: hele kleintjes willen vaak doorbladeren naar het volgende plaatje, grotere kinderen bestuderen de platen uitgebreid, zeker als er veel op te zien is. Dit gaat soms ten kosten van het beleven van het verhaal. 

Taalontwikkeling

Bij de taalontwikkeling van kinderen kan voorlezen een grote rol spelen. Baby's wijzen plaatjes aan en benoemen ze, waardoor de woordenschat groeit. Als je kindje groter wordt en er echte verhaaltjes gelezen worden komen de zinscontructies en uitdrukkingen ook aan bod. 
Vooral peuters willen vaak hetzelfde boekje keer op keer horen. Stapelverhaaltjes beginnen en eindigen per pagina steeds met dezelfde zin met een variatie daarin. Zij hebben die herhaling al in zich en dat maakt stapelverhaaltjes zeer geschikt voor peuters. Het geeft deze kleintjes een veilig gevoel: het is duidelijk en behapbaar. Bovendien is het ook erg goed voor de taalontwikkeling: zo zullen ze de woorden en zinnen steeds meer eigen maken. Dat doe je ook door samen te praten over wat er gebeurt in het verhaal, over wat er te zien is op de plaatjes of door samen het verhaal na te vertellen. 
Toch is er een keerzijde aan 'interactief’ lezen: vooral als je kind wat groter wordt kan hij helemaal in het verhaal zitten en meegesleept worden. Het verhaal onderbreken om je kind gerust te stellen kan deze literaire beleving in de weg staan, wat ervoor kan zorgen dat ze de interesse in boeken verliezen. 
Als peutertjes een verhaal keer op keer willen horen is het ook leuk om het eens anders te doen, bijvoorbeeld door het verhaal met (dier)figuurtjes uit te beelden op tafel. De eerste keer alleen, daarna samen met je kind, en vervolgens mag je kindje het zelf proberen.

Emotionele ontwikkeling 

In veel prentenboeken staan de emoties van de verschillende figuren centraal, waardoor kinderen deze leren herkennen en benoemen. Ook leren ze hoe ze hun emoties kunnen uiten en erover kunnen praten, ze leren om heftige emoties te verwerken en om te gaan met de emoties van anderen, bijvoorbeeld tijdens een ruzie. Het lezen over bepaalde emoties kan ook voeding geven voor een fijn gesprek. Het kunnen praten over de gevoelens is van groot belang voor de verdere emotionele ontwikkeling. Door kinderen veel voor te lezen leren ze zich in te leven in situaties die ze zelf nog nooit meegemaakt hebben, waardoor ze beter leren fantaseren. Kinderen die dat goed kunnen, hebben minder moeite zich in te leven in anderen.

Sociale ontwikkeling

Voorgelezen worden is voor kinderen vaak een heerlijk intiem moment, veel kinderen kruipen lekker tegen je aan. Dit komt de hechtingsrelatie ten goede. 
Door te lezen over herkenbare situaties en problemen kun je de ervaringswereld van kinderen vergroten en ze grip proberen te geven op de wereld om hen heen. 
In veel boeken komen herkenbare thema's naar voren, zoals vriendschap, delen, ruzie, boosheid, jaloezie, verdriet, liefde, samen spelen, zelfvertrouwen, maar ook het verloop van spannende gebeurtenissen zoals voor het eerst naar school of naar het ziekenhuis gaan. Voor kinderen die voor een spannende gebeurtenis staan kan het lezen over dit onderwerp een hoop onzekerheid en angst wegnemen. 
Voor de wat grotere kinderen zijn er ook heel veel verhalen -sommigen al eeuwenoud- waarin kennis, cultuur, normen en waarden worden doorgegeven. 

Jong geleerd is oud gedaan

Ook heel kleine baby's kunnen al genieten van het lezen van een boekje. Toch zullen ze het luisteren naar het verhaal echt moeten leren. Je begint vol goede moed, je hebt er zo’n zin in! Maar waarschijnlijk probeert je baby eerst het boek uit je handen te trekken, de bladzijdes om te slaan als jij nog maar drie woorden van de tekst hebt voorgelezen en het plaatje nog niet eens uitgebreid bewonderd is. Wat een teleurstelling!
Ga lekker mee in de ontwikkeling van je kind en laat het op zijn eigen manier kennis maken met boekjes. De ene baby zal wel luisteren naar een verhaaltje op rijm, de andere misschien als je het verhaaltje vertelt zonder boekje. Zo rond de eerste verjaardag vinden kinderen het aanwijzen van plaatjes vaak geweldig. Kies een boekje met bekende platen, zoals een poes, auto en bal. Je kind zal waarschijnlijk de bijbehorende geluiden gaan maken en proberen het woord uit te spreken. 

Voorlezen blijft leuk, ook als kinderen al zelf kunnen lezen. Zeker in de eerste jaren dat kinderen kunnen lezen, lezen ze zelf boeken die wat verhaallijn betreft onder hun niveau ligt, simpelweg omdat ze nog niet in staat zijn de moeilijkere boeken zelf te lezen. Hierdoor kan je kind de interesse in boeken verliezen; die zijn immers maar saai en voor kleintjes! 
Door je kind voor te lezen uit mooie, spannende boeken passend bij zijn leeftijd voorkom je dat. Bovendien is het natuurlijk ook voor grotere kinderen nog steeds een gezellig, intiem moment!

Tips ter vergroting van het voorleesvermaak

* Erg handig is een lectuurbak waar je boekjes in doet die je kindje zelf mag pakken. Lage boekenplankjes worden steeds weer leeggetrokken maar kleine kinderen kunnen de boeken nog niet netjes terugzetten. De boekenmand kunnen ze ook zelf weer opruimen!
Het is ook handig als kinderen wat groter worden om te selecteren: de meeste boeken in de boekenkast, maar boeken die op dat moment actueel zijn in de mand. 
* Leuk om zelf te maken en het levert ongetwijfeld ontzettend veel plezier op: foto's van bekende dingen in het leven van je baby of dreumes. De poes, oma, zijn knuffel, het bedje, zijn eigen speelgoed, de bekende dieren op de kinderboerderij, de vuilniswagen, boten in het water, de glijbaan in de speeltuin enzovoorts. Stop ze in een fotoflapboekje en klaar is je eigen prentenboek!
* Las een aantal vaste momenten per dag in om voor te lezen, bijvoorbeeld na het middagdutje of school en voor het slapen gaan. Deze voorspelbaarheid zorgt dat je zelf het voorlezen niet zomaar vergeet en voor kleintjes is zo'n ritme in de dag erg prettig, het geeft ze een gevoel van veiligheid en duidelijkheid.
Verder kun je natuurlijk tussendoor ook prima voorlezen, als je kind er om vraagt of als je ziet dat ze een rustmomentje nodig hebben.
* Zorg dat je kind niet afgeleid wordt: tv en radio uit, laat de telefoon lekker gaan en kies een rustig plekje in huis.
* Zorg dat je altijd een klein boekje in je tas hebt: ideaal als je moet wachten bij de huisarts of een lange treinreis moet maken.
* Kies voor boeken die aansluiten bij de belevingswereld van je kind.
* Vergeet voor grotere kinderen niet om te kijken naar verhalen uit andere culturen. Er zijn talloze boeken te koop met bijvoorbeeld verhalen uit de Griekse mythologie bewerkt voor kinderen of Afrikaanse sprookjes. 

*Laat je kind (gratis) lid worden van de bibliotheek en kies een vast moment om er heen te gaan, bijvoorbeeld elke vrijdagmiddag na school.

Vanaf nu kan je elke zaterdag in de blog voorleestips opdoen; van hoe je voorlezen aan je kinderen van verschillende leeftijden leuk maakt voor het hele gezin tot welke boeken echt onmisbaar in de boekenkast zijn.

Meer lezen?

http://www.opvoedadvies.nl/voorlees.htm
http://www.databankkinderopvang.nl/voorlezen
http://www.beleven.org/verhalen/ 

Kim van Leeuwen © 2009